MALİ VE HUKUKİ DESTEK ALMA HAKKI

21.01.2016 Dr. Bumin DOĞRUSÖZ - 866 görüntülenme YAZDIR

VERGİ USUL KANUNU TASARISI - 4

                                                                  MALİ VE HUKUKİ DESTEK ALMA HAKKI

(21.1.2016 / Dünya Gazetesi)

          Vergi mükelleflerinin vergi mevzuatını, bu mevzuatla ilgili diğer hukuki düzenlemeleri, muhasebe hukukunu ve uygulamasını ve diğer mali konuları , ilgili mesleklerde faaliyet gösterenler kadar bilmesini her halde kimse bekleyemez. Bu nedenle mükelleflerin, ilgili meslek mensuplarından yardım ve destek almaları pek çok halde gereklilikten de öte zorunluluktur.

          Vergi mükelleflerinin vergi idaresi ile ihtilaf çıktıktan sonra yargılama esnasında bir avukattan hukuki destek alması , hatta duruşmalarda mali müşavirini dinletmesi, son derece doğal ve yasal hakkıdır.

          Ancak vergi idaresi ile ihtilaf ilişkisi ilişki, sadece yargılama aşamasından ibaret değildir. İhtilafın öncesinde genellikle inceleme aşaması vardır. Sonra uzlaşma gibi ihtilafın idari aşamada çözülmesine ilişkin müesseseler vardır. Ve bütün bu aşamalar veya müesseseler, mükelleflerin genellikle mali ve hukuki yardım ihtiyaci duyduğu aşamalardır. Bütün bunlar aslında savunma hakkı kapsamında olan konulardır.

          Acaba bu aşamalarda,  mükellefin  ilgili mesleklerden destek alma hakkı Vergi Usul Kanunu Tasarısı Taslağına nasıl yansımış. Bir bakalım.

          İnceleme sırasında, özellikle tutanak aşaması mükelleflerin en fazla hukuki ve mali destek duyacakları aşamadır. Buradaki destek alma hakkını Vergi Denetim Kurulu da kabul etmektedir. Nitekim Kurulun web sayfasında yayımlanan ve hukuken bir broşür niteliğinde olan Mükelleflerin Hak ve Yükümlülükleri Broşüründe bu konuda şu açıklama yer almaktadır: “Mükellef vergi incelemeleri ile ilgili görüşmelere, defter ve kayıtlarla ilgili olan yetkili Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirler veya avukatların kendisiyle birlikte katılmasını sağlamak ya da kendisini temsilen yetkili bir temsilcisini göndermek hakkına sahip bulunmaktadır. (Mükellefi temsilen gelen kişilerin yasal olarak yetkilendirilmiş olmaları ve temsil belgesinin görüşmeler başlamadan önce inceleme elemanına verilmesi gerekir.)” Şimdi bu düzenlemenin Vergi Usul Kanunu Tasarı Taslağının inceleme tutanakları ile ilgili maddesine aynen aktarılması gerekir ki, bu bir mükellef hakkı olabilsin. 

          Bu öneriyi, uygulamada görülen sıkıntılara dayanarak getiriyorum. Çünkü hala pek çok mükelleften tutanak alınması sırasında, destek alma hakkına pek saygı gösterilmiyor. Değil bu hakkın hatırlatılması, muhasebecinin dahi tutanak aşamasında dışarıda beklemesinin iyi olacağının söylendiği olaylar, hala tek tük de olsa karşımıza çıkıyor.

          İnceleme tutanakları, pek çok halde mükellef açıklama ve beyanlarını da içerdiğinden çok önemli belgelerdir ve yargı nezdinde de ikrar ve / veya delil olarak kabul edilmektedir.

          Mükellefler aleyhine hazırlanan Raporların değerlendirildiği komisyonlarda mükelleflerin dinlenme hakkı ve dolayısıyla dinlenme sırasında hukuki veya mali konularda ilgili meslek mensuplarından destek alma hakkı da yasa da yoktur. Bu hak, her ne kadar bir Yönetmelik ile kabul edilmiş olsa da yasal teminata kavuşturulmasında yarar vardır. 

          Uzlaşma ve Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Komisyonlarında temsil konusunda da, mükellefin bağlı bulunduğu meslek odasından bir temsilci ile 3568 sayılı Kanuna göre kurulmuş meslek odasından bir meslek mensubunu bulundurabileceği, Taslak’da hükme bağlanmıştır. Ancak burada Avukatlık mesleğinin dikkate alınmamış olması, bir büyük eksikliktir. Mevcut Kanundaki düzenlemenin yeni taslağa aktarılırken mevcuttaki bu eksikliğin de giderilmesinde yarar vardır.

          Taslak’da daha pek çok düzenleme de mükellef hakları gözetilmemiştir. Bu nedenle Taslağın, idarenin yetkilerini güçlendirilmesi ve her konuda esası düzenleme yetkisinin İdareye verilmesi konusundaki hassasiyetinin, mükellef hakları yönünden de olması gerekmektedir.