DÖVIZLI KIRA SÖZLESMESININ UYARLANMASI

11.10.2018 Dr. Bumin DOGRUSÖZ - 292 görüntülenme YAZDIR

DÖVIZLI KIRA SÖZLESMESININ UYARLANMASI

 

Dr. A. Bumin DOGRUSÖZ

Dünya Gazetesi 11.10.2018

 

Bilindigi gibi 13.9.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayimlanan 85 sayili Cumhurbaskani Karari ile yerlesik kisiler arasindaki sözlesmelerde edimi döviz veya dövize olarak belirleme yasagi getirilmis, daha önce yapilmis ve edimi döviz cinsinden olan sözlesmelerdeki edimin 13.10.2018 tarihine kadar TL’ye uyarlanmasi zorunlulugu getirilmistir. Söz konusu Karara iliskin ayrintili açiklama/düzenleme ise Hazine ve Maliye Bakanliginin 6.10.2018 tarihli Resmi Gazete’de yer almistir.

Bu düzenlemelerden en çok etkilenen sözlesme türlerinden biri ise “kira sözlesmeleri”dir. Bu yazimda kapsama giren kira sözlesmelerinin TL’ye nasil uyarlanacagini, anilan düzenlemelere göre aktarmaya çalisacagim. 

13.9.2018 tarihinden önce aktedilmis (veya dönemi yenilenmis) (konut veya çatili isyeri) kira sözlesmesinin taraflari edimi (kira bedelini) TL’ye uyarlarken anlasamazlarsa; sözlesmedeki döviz veya dövize endeksli olarak belirlenmis kira bedelini, 2/1/2018 tarihindeki gösterge niteligindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi efektif satis kuru üzerinden (Dolar = 3,77 Euro = 4.55) TL’ye çevirmek durumundadirlar. Örnegin 1 Aralik 2017 tarihinde aktedilmis bir kira sözlesmesinde 1.000 Dolar olarak gözüken kira bedeli, 12 Ekim’de uyarlama yapildigini düsünürsek, kasim ayi için 3.770,- TL olarak uygulanacaktir. 1 Aralik sonrasi ise tabii ki, TÜFE’ye göre yeniden belirlenecektir.

1.1.2018 tarihinden sonra aktedilmis veya dönemi yenilenmis kira sözlesmelerinde, akit tarihi veya yenilenme tarihi itibariyle TL’ye dönüsüm yapilacaktir. Bu dönüsümde ise 2/1/2018 tarihindeki gösterge niteligindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi efektif satis kuruna göre hesaplanacak TL karsiligin akit veya yenileme tarihine kadar Türkiye Istatistik Kurumunun belirledigi tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylik degisim oranlari esas alinarak artirilmasi yoluyla belirleme yapilacaktir. Örnegin, Örnegin 1 Mart 2017 tarihinde bir yil için aktedilmis bir kira sözlesmesinde 1.000 Dolar olarak gözüken kira bedeli, sözlesmenin 1 Mart 2018 tarihi itibariyle yenilenmesi halinde 1 Mart 2018 tarihi itibariyle TL’ye uyarlanacaktir. Bu durumda kira bedeli, 2.1.2018 tarihli kurun (3,77), Ocak ve Subat TÜFE yillik degisim oranlari oraninda arttirilmasi suretiyle hesaplanacaktir. Bu sekilde belirlenen kira bedelleri, uyarlamayi kapsayan kira dönemi için geçerli olacaktir. Izleyen dönemde ise, taraflar arasi bir belirleme yapilmamissa, izleyen dönem kira bedeli, uygulanan kira bedelinin Türkiye Istatistik Kurumunun belirledigi tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylik degisim oranlari esas alinarak artirilmasi suretiyle belirlenecektir.

Bu sekilde kira belirlemesi iki yil süre ile Teblig hükümlerine tabi olacaktir. Iki yil sonrasinda ise her halde Borçlar Kanunu devreye girecektir.

Teblig ile döviz üzerinden düzenlenmis kira sözlesmelerinin TL’ye uyarlanma yöntemi, bu sekilde belirlenmistir. Daha dogrusu, anlasilmasi zor ve karmasik sekilde yazilmis. Tebligi ben böyle anladim. Farkli anlayanlar olabilir. Uygulamayi izlemek gerek.

Ancak ne 32 sayili Kararda ne de 85 sayili Cumhurbaskanligi Kararinda Hazine ve Maliye Bakanligina bu sekilde, taraflar anlasamazlarsa uygulanacak yöntem ve kur belirlemesi yapma yetkisi veren bir düzenleme yoktur. Öte yandan Teblig düzenlemesi, yillik kira artislarinin ÜFE esas alinarak düzenlenmesini öngören Borçlar Kanunu hükmü (md.344/2) karsisinda da tartisma yaratacak niteliktedir. Bu nedenle bu Teblig düzenlemesinin yargiya tasinmasi halinde sikinti yasanabilecegi bence açiktir.