GAYRIMENKUL DEGER ARTIS KAZANCI

07.03.2016 Dr. Veysi SEVIG- 2225 görüntülenme YAZDIR

Gayrimenkul Deger Artis Kazanci

Dr. Veysi Sevig

( 07 Mart 2016 Pazartesi GÜNLÜ Istanbul Ticaret Odasi Gazetesinde  yayinlanmistir)

A+-

Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinin birinci fikrasinin 1, 2, 4 ve 7 numarali bentlerinde yazili mal ve haklarin elden çikartilmasindan saglanan kazançlar deger artisi kazanci olarak kabul edilmektedir. Bu kazançlar;

  • Arazi, bina, maden sulari, memba sulari, madenler, tas ocaklari, kum ve çakil istihsal (üretim) yerleri, tugla ve kiremit harmanlari, tuzlalar ve bunlarin mütemmim cüzleri ve teferruatlari,
  • Voli mahalleri ve dalyanlar,
  • Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar, 
  • Gemi ve gemi paylari ile bilumum motorlu tahmil ve tahliye (yükleme ve bosaltma) araçlari.

Bunlardan ayri olarak gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai üretimde kullandiklari gayrimenkullerin elden çikarilmasindan dogan kazançlar da deger artisi kazanci olarak vergilendirilmektedir.

Gerçekte; Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 80. maddesinin 6. bendinde ‘Iktisap sekli ne olursa olsun (ivazsiz (karsiliksiz) olarak iktisap edilenler hariç) 70. maddenin birinci fikrasinin (1), (2), (4) ve (7) numarali bentlerinde yazili mal (gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandiklari gayrimenkuller dahil) ve haklarin, iktisap tarihinden baslayarak 5 yil içinde elden çikarilmasindan dogan kazançlar ‘deger artis kazanci’ olarak kabul edilmekte olup, elde edilen kazancin 2015 yilinda 10.600 TL’si, 2016 yilinda ise 11.000 TL’si Gelir Vergisi’nden istisna tutulmustur.

Mevcut kanuni düzenlemeyle öngörüldügü üzere söz konusu mal ve haklarin elden çikarilmasindan dogan kazançlar, iktisap tarihinden baslayarak 5 yil içinde elden çikarildiklari takdirde, deger artisi kazanci olarak vergilendirilecektir. Ancak; elden çikarma iktisap tarihinden baslayarak 5 yildan daha fazla bir süreyle gerçeklesmisse, elde edilen kazanç deger artisi kazanci olarak vergilendirilmeyecektir.

Gayrimenkullerde iktisap Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre belirlenebilmektedir. Söz konusu kanunun 705. maddesi uyarinca iktisap tapuya tescille olabilmektedir. Bu baglamda da, kat karsiligi müteahhide veya kooperatiflere verilen arsa karsiliginda edinilen gayrimenkuller dahil iktisap edilen gayrimenkullerin elden çikarilmasi halinde, deger artis kazancinin tespiti asamasinda iktisap tarihi olarak gayrimenkullerin tapuya tescil edildigi tarih esas alinmaktadir.

Diger yandan Maliye Bakanligi tarafindan yayimlanan GVK-76/2011-2 sayili Gelir Vergisi Sirküleri’nde gayrimenkullerin tapuya tescil tarihinden önce sahibinin fiilen kullanima birakildigi bazi özel nitelikli hallerde iktisap tarihi olarak tapuya tescil tarihi yerine söz konusu gayrimenkulün fiilen kullanima birakilma tarihinin kabul edilmesi gerektigi belirtilmistir.

Dolayisiyla konut yapi kooperatifleri, Toplu Konut Idaresi veya diger gerçek ve tüzel kisilerden gayrimenkulü fiilen kullanima hazir sekilde teslim alanlarin, bu gayrimenkulleri fiilen kullandiklarinin; tahsis belgesi, teslim tutanaklari, su, elektrik, telefon, dogalgaz faturalari ve benzeri belgelerle tevsik etmeleri (kanitlamalari) halinde; tapu tescil islemi olmasa dahi fiilen kullanima birakildigi tarihin iktisap tarihi olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Ayrica Tapu ve Kadastro Genel Müdürlügü’nün 16 Mart 2010 günlü verilmis bulunan 2010/4-1697 No’lu Genelgesi’nde cins degisikligi (cins tashihi), bir tasinmaz malin cinsinin, yapisiz iken yapili veya yapili iken yapisiz hale; bag, bahçe, tarla vb. iken arsa, arazi iken bag, bahçe vb. duruma dönüstürmek için paftasinda ve tapu sicilinde yapilan islem olarak tanimlanmistir.

Maliye Bakanligi tarafindan yayimlanan GVK-76/2011-2 Sayili Gelir Vergisi Sirküleri/76’da yer alan açiklama uyarinca arazi vasfinda iktisap edilen gayrimenkulün belediyelerce ifraz ve taksim islemine tabi tutularak satilmasi halinde, iktisap tarihi olarak arazinin iktisap edildigi tarih degil, belediyenin ifraz islemi sonucu arsa vasfini kazanarak, cins tashihi yapildigi tarihin esas alinmasi gerekmektedir.

Arsa olarak iktisap edilen gayrimenkul üzerine bina insa edilmesi veya söz konusu gayrimenkulün kat karsiligi verilmesi sonucu alinan gayrimenkullerin tapuya tescili, cins tashihi sayilarak tapuya tescil tarihinin iktisap tarihi olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 80. maddesinin birinci fikrasinin 6. bendinin parantez içi hükmü uyarinca; ivazsiz sekilde iktisap edilen gayrimenkuller deger artisi kazancinin konusuna girmektedir.